Sinterklaas op Internet


Alles wat je moet weten over Sinterklaas

De kleren van Sinterklaas?


Door Jaap Almekinders

Zijn kleding

Het is u niet ontgaan in al de jaren dat u geconfronteerd werd met Sint Nicolaas, dat hij altijd in vol ornaat optreedt. Waaruit bestaat dan wel zijn ornaat, de lappen waarin hij zich hult? En wat is de functie of betekenis van iedere lap? Het meest in het oog springende deel is de mijter. Tegenwoordig veelal van karton, maar van oorsprong een Frygische muts, een oosters hoofddeksel. Zij bestaat uit twee aan elkaar bevestigde vlakken die naar boven toe in een punt uitlopen. Van de van oorsprong omgekeerde ?T? hebben we maar een kruis gemaakt. Je moet tenslotte toch ergens een kerkelijk aanknopingspunt hebben.
Aanvankelijk was het dragen van een mijter slechts voorbehouden aan de paus. Dat ook de kerkelijke ambten aan inflatie onderhevig zijn blijkt ook uit het feit dat tegenwoordig zelfs de meest omstreden bisschop zich nog met mijter mag vertonen, ja dat zelfs de eerste de beste beunhaas in december zich weer ongestraft met dit potsierlijk hoofddeksel mag tooien.
De kromstafDan de, zoals dat heet, de bisschoppelijke kromstaf. Dit is een afleiding van de herdersstaf, beeld voor pastorale zorg, dat is de zorg voor het geestelijk welzijn.
Normaliter gemaakt van verguld koper, maar de seculiere Sinterklazen gebruiken, hoe oneerbiedig, veelal een aangeklede bezemsteel. Gelukkig in het aardedonker niet van echt te onderscheiden.
Dan krijg je die jurk. Onbegrijpelijk, ze noemen het een albe, een wit linnen onderkleed. Voor de integere geestelijkheid symbool voor reinheid en puurheid. Deze albe werd bijeengehouden door het gordijnkoord van mijn grootouders. Dit koord heet een klingel. Deze klingel wijst de drager ervan op zelfbeheersing en kuisheid.
Het geheel wordt omfloerst door een prikkelend rode mantelachtige kazuifel. Bij deze mantel hoort een stola; een smalle strook stof die om de hals wordt gedragen. Deze stola symboliseert het juk van de verantwoordelijkheid. De ouders onder ons vragen zich af: Welke verantwoordelijkheid? Want iedere ouder herinnert zich de totale ontreddering waarin de zogeheten goedheiligman hen loodste door zijn beloften aan de kinderen, die met goed fatsoen niet na te komen waren. Terecht dat de stola van verantwoording meestal achterwege blijft. En de combinatie van het hiervoor geschetste geheel is niet compleet, indien gedragen door een ongeestelijke Sint, zonder de geur van de vlooienmarkt, ranzig frituurvet en een gigantische kegel.

De helper

Zwarte PietWaar komt zwarte Piet vandaan? De historici twijfelen tussen een aantal mogelijkheden. Allereerst is daar een Ethiopische wees, die als slaaf de vrijheid kreeg door (of: door toedoen van) Nicolaas. Uit dankbaarheid is hij bij de bisschop gebleven om hem als knecht te dienen. Hij kwam uit Ethiopië en was derhalve ruimschoots getint. Zijn naam was Piter. Een historisch aanvaardbare verklaring en dus niet leuk.
Een andere theorie wijst op het verschijnsel dat het in de 17e en 18e eeuw bij de Europese elite in de mode was een Moorse page als personeel in dienst te hebben. Hiermee zou de geboorte van het fenomeen zwarte Piet zijn verklaard. Iets minder waarschijnlijk maar toch niet leuk.
Dan is daar nog ene Liza Tetzner die een boek schreef, "Levende bezems". Daarin wordt verhaald dat staliaanse jongetjes uit lang vervlogen tijden in onze contreien dienst deden als schoorsteenveger. Zij kropen door de rookkanalen en gebruikten een roe om te vegen en een zak om de as in te verzamelen. Ook een theorie met een te hoog waarheidsgehalte om echt leuk te zijn. We zoeken verder en komen bij de sjamaan. We hadden al begrepen dat mensen geen afstand konden doen van de oude vertrouwde goden en van de daarbij behorende feesten. Omdat de sjamaan uit de praktijk van zijn functie werd gezet en niet opgevolgd, ontstond er een gebrek aan heidense afgodkennis. Die werd niet opgevuld door de geestelijkheid van de nieuwe geloofsorde. De onderscheiden verschillen tussen Wodan, Eckhard, Donar en Herne werden waziger. De rituelen werden geconfisqueerd door de nieuwe geestelijkheid met hun Christelijke saus. Wodan en Herne werden ten tonele gevoerd als Sint Nicolaas en zijn knecht.
Herne, de gehoornde, werd afgeschilderd als de duivel en symboliseerde zo het kwaad, geholpen door het masker dat gaandeweg gitzwart was geworden, en de stand van de hoornen dat zijn uiterlijk een grimmig karakter gaf. Zo kon Nicolaas zich des te beter als goede heilige profileren. In de 80-jarige oorlog werd Zwarte Piet almeer het symbool van het kwaad van de bezetter en kreeg hij zodoende een Spaans uniform aangemeten; hij draagt het nu nog. Hoe onwaarschijnlijk ook, deze verklaring voor Zwarte Piet is te serieus om leuk te zijn.
Kortom: Zwarte Piet is niet leuk, er is niets leuks aan hem te ontdekken. Hoe komt dat nou zo? Wel, vroeger had je een Piet met een streng en afschrikwekkend imago. Daarvan is hij beroofd onder invloed van het hedendaags welzijnsdenken. Sinds enige decennia wordt de zogeheten beschaafde wereld geteisterd door het denken en de opvattingen van de nieuwe geestelijkheid; de welzijnswerkers. En uiteindelijk worden wij allemaal beïnvloed door de opvatting dat er in de mens geen kwaad schuilt. Prominente slechteriken als Zwarte Piet bestaan dus niet. Straffen doe je niet meer en als je invloed wil uitoefenen op gedrag doe je dat door beloning van het goede. Met het onophoudelijk ventileren van dit denken heeft het geitenwollensokkenlegioen de klassiek straffende piet om zeep geholpen en rest voor hem slechts de functie van kado - aanleverende allochtoon.

Het vaderland

Vanaf 2 eeuwen na zijn dood begon de legendevorming en verering van Sint Nicolaas. Hij nam plaats op de heiligenkalender en werd beschermheer van al dan niet huwbare jeugd, van handelslui en vooral van zeelieden, getuige de naar hem vernoemde parochies met gelijknamige kerken in havenplaatsen als Edam, Monnickendam, Amsterdam en Kampen. In tal van havenplaatsen over de toenmalige wereld nam Sint Nicolaas plaats als patroon of beschermheilige.
Hij was na zijn overlijden begraven in zijn eigen basiliek in Myra. Toen echter in het jaar 1087 Myra en ook de basiliek ? intussen Hagia Nicolaos geheten - door de Turken werden verwoest, reisden ijlings 87 dappere fanaten uit Bari, Italië naar Myra om de stoffelijke resten van Nicolaas in veiligheid te brengen. Zij zijn daar grotendeels in geslaagd, op een enkel vingerhoofdje en wat wervels na.
De resten werden herbegraven in een praalgraf in een speciaal daarvoor gebouwde kerk te Bari, die destijds een Spaanse kolonie was. Vandaar Spanje.